بسیاری از رانندگان زمانی که برای اولینبار با لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک مواجه میشوند، تصور میکنند که گیربکس خودرو در آستانه خرابی کامل است و این موضوع باعث استرس و نگرانیشان میشود. این اتفاق به این صورت است که راننده دنده R را جا میزند و خودرو به جای حرکت نرم و آرام با یک تقه و تکان شدید شروع به عقب رفتن میکند. با این حال این مشکل همیشه به معنی نیاز فوری به تعمیرات سنگین نیست. دنده عقب در تمام گیربکسهای اتوماتیک رفتار متفاوتی نسبت به دندههای دیگر دارد و دلیل این ضربه فشار هیدرولیکی بیشتر و درگیری مستقیم چرخدندهها در جهت معکوس است. این رفتار میتواند در برخی خودروها طبیعی باشد. اما زمانی که لرزش شدید، تکان ناگهانی یا کوبش در هنگام دنده عقب زدن به وجود بیاید، در بسیاری از مواقع نشانه خرابی مکانیکی، افت فشار روغن یا مشکل در توربین است. در ادامه به بررسی این موضوع پرداختهایم که چه زمانی لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک طبیعی است و چه زمانی نیاز به تعمیر دارد. اگر احساس میکنید در هنگام رانندگی لرزش در گیربکس اتوماتیک هنگام عقب رفتن شدیدتر شده است، پیشنهاد میکنیم برای بازدید و تست فشار روغن به تعمیرگاه تخصصی گیربکس مراجعه کنید.
علائم لرزش یا تقه در دنده عقب
لرزش خودرو هنگام دنده عقب میتواند به شکلهای مختلفی بروز کند که بسته به نوع خودرو و گیربکس این نشانهها متفات هستند. این علائم به راننده کمک میکند قبل از آسیب جدی به گیربکس، مشکل را شناسایی و برطرف کند.
در ادامه مهمترین نشانههای لرزش یا تقه زدن در دنده R را قرار دادهایم تا بتوانید رفتار خودرو را دقیقتر بررسی کنید:
· احساس ضربه ناگهانی هنگام جا زدن دنده R
· لرزش شدید بدنه (در این حالت لرزش از پایه موتور به شاسی منتقل میشود)
· شنیدن صدای تقه در R یا صدای کلیک از زیر خودرو
· حرکت ناگهانی خودرو بدون فشار روی پدال گاز
· لرزش فقط در دنده R و نه در D یا N (این رفتار مهمترین نشانه کوبش در حالت دنده عقب است.)
وقتی این علامتها فقط در دنده عقب دیده میشود، تجربه کارشناسان ما نشان داده است که در ۹ ۰ ٪ موارد، مشکل از بخش هیدرولیک، دسته موتور یا بوشهای گیربکس است و به معنی خرابی کامل گیربکس نیست. بااینحال، اگر لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک در هر بار جا زدن R تکرار میشود، حتما به تعمیرگاه تخصصی گیربکس مراجعه کنید تا بررسیهای تخصصی برای عیبیابی و رفع مشکل انجام شود.
چرا دنده عقب بیشتر از دندههای دیگر لرزش دارد؟
تقریباً همه گیربکسهای اتوماتیک در حالت دنده عقب رفتار متفاوتی نسبت به D نشان میدهند. دلیل آن نحوه درگیری چرخدندهها و مسیر جریان روغن است. در حالت R ، چرخدندهها با نسبت معکوس درگیر میشوند و فشار هیدرولیکی بیشتری وارد میشود. این یعنی کوچکترین مشکل در فشار روغن گیربکس میتواند باعث لرزش یا کوبش در حین درگیر شدن دنده شود.
در بسیاری از گیربکسهای اتوماتیک مثل پژو 207 و ال 90 ، وقتی راننده دنده را روی R قرار میدهد، باند و صفحههای مخصوص دنده عقب توسط فشار روغن هیدرولیک درگیر میشوند و محور خروجی را در جهت معکوس قفل میکنند. کنترل فشار باعث میشود این درگیری نرم انجام شود و خودرو بدون ضربه شروع به حرکت کند. در این لحظه، فشار روغن به باند مخصوص دنده عقب میرسد، باند دور درام محکم میشود، درام قفل میشود و انتقال حرکت معکوس آغاز میشود. اگر فشار روغن دقیق و کافی باشد، دنده R بدون تکان و کوبش درگیر میشود، اما وقتی سطح روغن پایین باشد، سیال کهنه و کفآلود شود یا پمپ نتواند فشار لازم را تأمین کند، در اولین لحظهی انتخاب R لرزش، تقه یا حتی تأخیر در حرکت را مشاهده میکنید. به بیان ساده، دنده عقب در گیربکسهای AT تحمل خطای بسیار پایینی دارد و کوچکترین افت فشار هیدرولیکی مستقیماً با لرزش و کوبش خود را نشان میدهد .
به همین دلیل است که لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک حتی اگر خفیف باشد، باید جدی گرفته شود. بهترین روش تشخیص، تست فشار روغن و بررسی باند دنده در تعمیرگاه تخصصی است. اگر فشار مناسب نباشد، احتمال آسیب به صفحات کلاچ گیربکس بسیار زیاد است. در «تعمیرگاه گیربکس برتر» تست فشار روغن با دستگاه تخصصی در چند دقیقه انجام میشود و میتوانید نتیجه را مشاهده کنید.
دلایل اصلی لرزش یا کوبش در دندهR
در بیشتر خودروهایی که دچار لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک میشوند، مشکل به یک بخش مشخص محدود نیست و معمولاً مجموعهای از اختلالات مکانیکی یا هیدرولیکی باعث ایجاد این رفتار میشود. کوچکترین نقص در هر قسمتی از گیربکس میتواند ضربه، تقه یا لرزش شدید در هنگام دنده عقب رفتن ایجاد کند. در ادامه، رایجترین دلایل فنی این مشکل را بررسی کردهایم تا بتوانید پیش از مراجعه به تعمیرگاه با مشکل خودرو خود آشنا شوید.
خرابی دسته موتور یا دسته گیربکس
در لحظه درگیری دنده عقب، نیرو به صورت معکوس به سمت موتور بازمیگردد و اگر دسته موتور خراب باشد، ارتعاشات مستقیماً به شاسی و کابین منتقل میشود. این موضوع در خودروهای داخلی و بسیاری از مدلهای چینی بیشتر دیده میشود و راننده بهوضوح، ضربه هنگام جا زدن R را احساس میکند.
با این وجود برای تشخیص دقیق، نیازی به دستگاه نیست. کافی است خودرو را روی سطح صاف در حالت D و سپس در حالت R قرار دهید. اگر لرزش در حالت R شدیدتر از حالت D باشد، احتمال خرابی دسته موتور حدود ۷ ۰ درصد است.
همچنین از دیگر نشانههای خرابی دسته موتور، بهتر است با موارد زیر نیز آشنا باشید:
- تکان محسوس بدنه در لحظه انتخاب R
- احساس ضربه در کف خودرو مخصوصاً هنگامی که پا روی ترمز است
- لرزش فرمان یا ایجاد سروصدای اضافی از زیر کاپوت
فشار بیش از حد یا افت فشار روغن گیربکس
وقتی فشار روغن گیربکس در مدار هیدرولیک به حد استاندارد نرسد، صفحههات کلاچ و باندها بهصورت نیمهکامل درگیر میشوند و همین موضوع موجب ضربه و لرزش میشود. این رفتار در گیربکسهای AT و CVT نیز دیده میشود اما در گیربکس AL4 شایعتر است. روغن آلوده، فیلتر مسدود یا نشتی در ولوبادی میتواند افت فشار ایجاد کند و راننده در دنده R یک کوبش ناگهانی یا حرکت همراه با لرزش را تجربه میکند.
اگر این مشکل نادیده گرفته شود، سایش صفحات و داغ شدن روغن در مدت کوتاهی اتفاق میافتد. در تعمیرگاه گیربکس برتر تست فشار هیدرولیک با دستگاه انجام میشود تا وضعیت مدار روغن بدون باز شدن گیربکس مشخص شود.
خرابی باند یا کلاچ مخصوص دندهR
در گیربکسهای اتوماتیک، دنده عقب توسط مجموعهای از قطعات اصطکاکی درگیر میشود که بسته به نوع گیربکس میتواند باند دنده عقب یا کلاچ معکوس (Reverse Clutch Pack) باشد. فشار روغن هیدرولیک این مجموعه را قفل میکند و در نتیجه درام و محور خروجی در مسیر معکوس به حرکت درمیآیند. زمانی که سطح اصطکاکی باند ساییده شود یا صفحات کلاچ معکوس دچار سوختگی یا لغزش شوند، درگیری بهصورت کامل انجام نمیشود و خودرو با تأخیر یا لرزش حرکت میکند. در این شرایط راننده معمولاً مجبور است که برای شروع حرکت، پدال گاز را بیشتر فشار دهد تا لغزش جبران شود .
این مشکل زمانی بیشتر میشود که خودرو مدت طولانی در ترافیک سنگین، شیب تند و یا با داغشدن روغن گیربکس کار کرده باشد و سطح یا کیفیت روغن نیز افت کرده باشد. ادامه رانندگی در این وضعیت باعث داغی بیش از حد و از بین رفتن سطوح اصطکاکی، آسیب به درام، صفحهها و در نهایت نیاز به تعمیر اساسی میشود . موارد زیر نشانههای معمول خرابی باند یا کلاچ معکوس هستند که در صورت مشاهده هر کدام بهتر است سریعا به تعمیرگاه مراجعه کنید.
- لرزش یا تکان در شروع حرکت عقب
- حرکت بسیار کند یا نیاز به گاز زیاد برای عقب رفتن
- بوی سوختگی یا تیره شدن رنگ روغن گیربکس
اگر این علائم وجود داشته باشد و لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک احساس شود، بررسی و بازدید باند و صفحات اصطکاکی ضروری است تا از خرابی جدیتر جلوگیری شود .
خرابی یا لغزش توربین گیربکس
وقتی در تورک کانورتر لغزش بیش از حد ایجاد شود، گشتاور تولیدشده توسط موتور بهطور کامل به ورودی گیربکس منتقل نمیشود. در این وضعیت، استاتور نمیتواند جریان روغن را بهدرستی هدایت کند و افزایش گشتاور اتفاق نمیافتد. در نتیجه هنگام انتخاب R ، بهجای درگیری نرم و فوری، تاخیر، لرزش یا کوبش ایجاد میشود و خودرو با تکان شروع به عقب رفتن میکند .
در بسیاری از خودروها این مشکل هنگام داغ شدن روغن، رانندگی طولانی در ترافیک یا سربالایی تشدید میشود، زیرا گرانروی سیال کاهش مییابد و انتقال نیرو ضعیفتر میشود. راننده حس میکند خودرو عقب میرود، اما همراه با لرزش و گاهی صدای ناهنجار از ناحیه گیربکس. این حالت معمولاً یکی از اولین نشانههای خرابی تورک کانورتر یا قفلکننده (Lock-up) است و اگر بهموقع بررسی نشود، به پمپ روغن، صفحات و سیستم هیدرولیک آسیب میزند .
خرابی یا گرفتگی شیر برقی کنترل فشار دندهR
در بسیاری از گیربکسهای اتوماتیک، انتخاب دنده R توسط مجموعه سولنوئیدهای کنترل فشار و سلونوئیدهای ON/OFF انجام میشود. این قطعات باید فشار هیدرولیک را دقیق و تدریجی وارد مدار کنند تا درگیری باند یا کلاچ معکوس بدون لرزش انجام شود. اگر یکی از سولنوئیدها دچار گرفتگی، چسبندگی یا آلودگی شود، فشار بهجای افزایش تدریجی، بهصورت ناگهانی یا با تأخیر وارد مدار میشود. نتیجه این اتفاق، تقه یا لرزش در لحظه انتخاب R به جای تعویض نرم دنده است .
این رفتار معمولاً در صبحهای سرد یا زمانی که روغن غلیظ شده واضحتر دیده میشود و با گرم شدن روغن شدت ضربه کمتر میشود. چنین شرایطی معمولاً نشاندهنده آلودگی روغن، رسوب در سولنوئید یا ساعتی گیربکس است و برای جلوگیری از آسیب به صفحات و باند، نیاز به بررسی تخصصی دارد .
خرابی اویل پمپ یا فیلتر مسدود شده
اویل پمپ وظیفه دارد در تمام حالتهای رانندگی، فشار و دبی یکنواخت روغن گیربکس را تأمین کند. اگر پمپ ضعیف شده باشد، نشتی داخلی وجود داشته باشد یا فیلتر ATF مسدود شود، مدار دنده R که معمولاً نیاز به فشار روغن بیشتری دارد دچار افت فشار میشود. در این حالت، خودرو هنگام انتخاب دنده عقب با لرزش، تأخیر یا ضربه وارد دنده میشود .
در تعمیرگاه، سادهترین روش تشخیص، اندازهگیری فشار روغن در حالت D و R است. اگر فشار در حالت R کمتر یا ناپایدار باشد، احتمال خرابی پمپ، نشتی داخلی یا گرفتگی فیلتر وجود دارد. در بسیاری از خودروها با تعویض روغن و فیلتر اصلی ATF مشکل رفع میشود، اما اگر افت فشار ادامه داشته باشد، باید ساعتی و پمپ روغن بررسی شود.
تفاوت لرزش طبیعیگیربکس در دنده عقبو خرابی واقعی
در بسیاری از خودروهای اتوماتیک، هنگام خروج از دنده پارک و انتخاب دنده R یک تقه بسیار خفیف احساس میشود. این رفتار در بعضی گیربکسها طبیعی است و نتیجه درگیری سریع مجموعه دندههای معکوس محسوب میشود. اما زمانی که لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک بهصورت شدید، همراه با صدا یا به شکل مداوم تکرار شود، موضوع کاملاً متفاوت است و نشان میدهد در مدار هیدرولیک، باند معکوس، توربین یا فشار روغن مشکلی وجود دارد .
تفاوت اصلی میان حالت طبیعی و خرابی واقعی در شدت ضربه، نحوه درگیری و استمرار لرزش مشخص میشود. برای اینکه بتوانیید این وضعیت را سریعتر تشخیص دهد، در جدول زیر حالتهای مختلف را قرار دادهایم تا امکان مقایسه علائم در شرایط مختلف فراهم باشد.
| وضعیت | توضیح فنی | آیا طبیعی است؟ | نیاز به تعمیر؟ |
| تقه خفیف هنگام جا زدن R | درگیری سریع مجموعه دندههای عقب، مخصوصاً در دمای پایین یا روغن سرد | بله | خیر |
| لرزش مداوم یا ضربه سنگین | نیمهدرگیری باند یا کلاچ معکوس و افت فشار روغن در مدار هیدرولیک | خیر | بله |
| حرکت ناگهانی بدون گاز | ورود ناگهانی فشار به مدار یا لغزش توربین در شروع درگیری | خیر | بله |
| لرزش همراه با صدای زوزه یا برخورد دو قطعه فلزی | ساییدگی باند، درام آسیب دیده یا افت شدید فشار پمپ | خیر | بله |
خطرات نادیده گرفتن مشکل لرزش گیربکس در دنده عقب
لرزش گیربکس در دنده عقب میتواند نشاندهنده نقص جدی در سیستم هیدرولیک یا قطعات مکانیکی باشد و ادامه رانندگی میتواند هزینه تعمیر را چند برابر کند. برای درک دقیقتر، بهتر است با موارد زیر آشنا باشید و بدانید که ادامه رانندگی در این وضعیت چه پیامدهایی بهدنبال دارد:
· آسیب به باند یا صفحات کلاچ مخصوص دنده عقب بهدلیل درگیری ناقص و افزایش حرارت سطحی
· ایجاد ترک روی پوسته گیربکس بر اثر ضربات مکرر هنگام انتخاب دنده
· داغ شدن روغن و فرسایش سریع توربین که باعث افت راندمان و تأخیر در حرکت میشود
· انتقال لرزش به دنده D و ایجاد فشار اضافه روی سولنوئیدها و ساعتی گیربکس که عمر آنها را کاهش میدهد
روشهای تشخیص فنی در تعمیرگاه
تشخیص دقیق این مشکل بدون ابزار امکانپذیر نیست. در تعمیرگاههای تخصصی، مجموعهای از تستها انجام میشود تا منبع لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک بهطور قطعی مشخص شود. این تستها به تعمیرکار اجازه میدهد قبل از باز کردن گیربکس، علت اصلی را مشخص کند.
در ادامه پنج مرحله اصلی تستهای تخصصی را آوردهایم تا با روند عیبیابی این مشکل آشنا شوید:
- تست لرزش موتور در حالت R و D و مقایسه دامنه ارتعاش با لرزشسنج برای تشخیص خرابی دسته موتور یا انتقال ارتعاش از شاسی
- تست فشار روغن هیدرولیک مخصوص حالت R جهت اندازهگیری افت فشار، نوسان فشار یا تأخیر در مدار
- تست شیر برقی با دستگاه دیاگ و بررسی زمان درگیری، مقدار اسلیپ و خطاهای ثبتشده در ECU
- انجام استال تست توربین برای تشخیص لغزش داخلی، کاهش قدرت انتقال یا خرابی استاتور
- بازدید فیلتر، اویل پمپ و مسیر روغن برای بررسی انسداد، نشتی داخلی یا ضعف پمپ
در تعمیرگاه گیربکس برتر این تستها را بهصورت کامل به همراه دیاگ رایگان انجام میدهیم تا قبل از باز شدن گیربکس، علت اصلی با دقت مشخص شود.
راهکارهای رفع لرزش در دنده عقب
رفع مشکل لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک باید علمی، مرحلهبهمرحله و مخصوص سیستم هیدرولیک و مکانیکی خودرو انجام شود. در این بخش مهمترین روشهای رفع لرزش را آوردهایم تا بدانید در تعمیرگاه چه اقداماتی برای برطرف شدن مشکل انجام میشود:
- تعویض روغن و فیلتر با ATF اصلی
- تعویض دسته موتور
- شستشو یا تعویض شیر برقی
- تعمیر توربین
- تعمیر باند یا کلاچ مخصوص R
هزینه رفع لرزش یا کوبش در دندهR
هزینه رفع لرزش در دنده R پیش از مراجعه به تعمیرگاه قابل محاسبه نیست، زیرا میزان خرابی، نوع خودرو، قیمت قطعات و حتی نحوه آسیبدیدگی سیستم هیدرولیک روی مبلغ نهایی تاثیر دارد. گاهی مشکل با یک سرویس روغن و فیلتر برطرف میشود اما در بعضی خودروها نیاز است تا توربین یا مجموعه کلاچها تعمیر شوند. بنابراین هزینه دقیق تنها بعد از عیبیابی تخصصی قابل اعلام است. برای اطلاع از هزینه تعمیر لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید، نوبت رزرو کنید و خودرو را برای بررسی دقیق به تعمیرگاه بیاورید تا قبل از تشدید خرابی، مشکل بهطور کامل رفع شود.
خدمات تعمیرگاه گیربکس برتر
در تعمیرگاه گیربکس برتر، روند تشخیص و رفع لرزش طبق استانداردهای فنی و با تجهیزات تخصصی انجام میشود. در این بخش خدماتی که توسط مختصصان ما ارائه میشود را آوردهایم تا بدانید هنگام مراجعه چه مراحلی روی خودرو شما انجام میشود:
· تست کامل فشار روغن و عملکرد شیرهای برقی
· بررسی و تنظیم فشار دنده R با دیاگ
· تعویض دسته موتورهای معیوب با نمونه اصلی
· بازسازی توربین و باند دنده R همراه با گارانتی
· تست رانندگی بعد از تعمیر برای اطمینان از رفع لرزش
در تمام مراحل، هدف ما حذف کامل لرزش در دنده عقب گیربکس اتوماتیک و جلوگیری از بازگشت مشکل است.
جمعبندی
اگر لرزش خودرو هنگام دنده عقب را احساس میکنید، این موضوع نباید نادیده گرفته شود. معمولا مشکل از فشار روغن، شیر برقی، توربین یا دسته موتور است و ادامه رانندگی میتواند باعث آسیبهای سنگینتر به گیربکس شود. در تعمیرگاه گیربکس برتر تمام مراحل عیبیابی و تعمیر با دستگاههای تخصصی انجام میشود تا مشکل بهصورت دقیق و قطعی برطرف شود. برای جلوگیری از خرابی بیشتر، همین حالا تماس بگیرید و نوبت رزرو کنید تا خودرو بدون تاخیر توسط کارشناسان ما بررسی و تعمیر شود.
