صدای تقه هنگام روشن یا خاموش شدن خودرو یکی از رایجترین نگرانیهای رانندگان خودروهای اتومات است. این صدا هنگام روشن کردن ماشین بهصورت یک ضربه در استارت شنیده میشود و یا بهصورت لرزش موقع خاموش کردن ماشین احساس میشود. بسیاری تصور میکنند منشأ این ضربه از موتور است، درحالیکه در اکثر موارد صدا از زیر خودرو و بخش انتقال قدرت، یعنی گیربکس و اتصالات آن، تولید میشود. اگر این مشکل نادیده گرفته شود، احتمال آسیب به پوسته گیربکس، شکستگی فلایویل یا خرابی توربین وجود دارد. در بعضی از خودروها این ضربه کاملاً طبیعی است و بهدلیل آزاد شدن فشار روغن هیدرولیک بهوجود میآید؛ اما وقتی صدا شدید، تکرارشونده یا همراه با لرزش باشد، معمولاً نشاندهنده خرابی دسته موتور، لقی فلایویل، ایراد در توربین یا افت فشار روغن هیدرولیک است. بهطور خلاصه، اگر صدا از قسمت جلوی موتور باشد معمولاً به سیستم احتراق مرتبط است؛ اما اگر ضربه از کف خودرو حس شود راننده باید احتمال خرابی در مجموعه گیربکس را در نظر داشته باشد. در ادامه این مقاله توضیح میدهیم چطور میتوان این مشکل را تشخیص داد و چگونه در تعمیرگاه گیربکس برتر، این ایراد بهصورت تخصصی برطرف میشود.
علائم خرابی مرتبط با گیربکس هنگام استارت یا خاموش کردن
قبلاز مراجعه به تعمیرگاه، چند علامت مشخص وجود دارد که به راننده نشان میدهد تقه از گیربکس است نه موتور. در ادامه هریک از این علامتها را بهطور دقیق تشریح کردهایم تا روند تشخیص برایتان سادهتر شود:
- صدای تقه یا ضربه از زیر خودرو: اگر ضربه به جای جلوی موتور از کف خودرو شنیده شود، معمولاً نشانه وجود ایراد در اتصال گیربکس و فلایویل یا فشار روغن هیدرولیک است.
- لرزش لحظهای در بدنه: در برخی خودروهای اتوماتیک با روشن شدن موتور، بدنه یک لرزش کوتاه اما محسوس دارد که نشاندهنده انتقال ضربه از گیربکس به شاسی است.
- صدای فلز یا ضربه خشک هنگام خاموشی موتور این حالت اغلب در خودروهایی دیده میشود که فلایویل یا یکی از اجزای توربین آنها لق شده است.
- لرزش شدید فقط هنگام استارت سرد: این علامت معمولاً با تقه هنگام استارت سرد همراه است و به افت فشار روغن گیربکس در لحظه شروع کار مرتبط است.
- رفع شدن لرزش پساز گرم شدن خودرو: اگر بعد از چند دقیقه رانندگی، لرزش موتور در گیربکس اتوماتیک کم شود، احتمال خرابی سوپاپ یا کمبود فشار روغن وجود دارد.
تفاوت بین تقه طبیعی موتور و تقه گیربکس
بسیاری از رانندگان تصور میکنند هر ضربه و لرزشی هنگام روشن یا خاموش شدن خودرو مربوط به موتور است، درحالیکه محل ایجاد صدا، زمان وقوع و نوع لرزش در فرمان کاملاً متفاوت است. در جدول زیر تفاوتهای تقه و لرزش موتور و گیربکس را با یکدیگر مقایسه کردهایم تا بتوانید بهسرعت منبع صدا را پیدا کنید:
| مورد | تقه موتور | تقه گیربکس |
| محل صدا | جلوی خودرو (نزدیک بلوک موتور) | زیر خودرو یا نزدیک گیربکس |
| زمان بروز | هنگام استارت اولیه | هنگام استارت یا خاموش کردن |
| احساس در فرمان | ندارد | لرزش قابل احساس در کابین دارد |
| احتمال خرابی | دسته موتور خراب ، فلایویل | توربین، باند یا دنده پارک |
اگر هر کدام از موارد جدول بالا را در خودرو خود مشاهده میکنید، میتوانید همین حالا با کارشناسان ما در مجموعه گیربکس برتر تماس بگیرید. پساز مشاوره تلفنی و رزرو نوبت، مشکل لرزش موقع خاموش کردن ماشین یا ضربه در استارت در کوتاهترین زمان ممکن رفع شده و خودرو بدون صدا و لرزش تحویل داده میشود.
دلایل اصلی صدای تقه یا لرزش هنگام روشن یا خاموش کردن
در بسیاری از خودروها، هم در لحظه استارت سرد و هم هنگام خاموش کردن، انتقال ناگهانی نیرو باعث ایجاد صدای تقه هنگام روشن یا خاموش شدن خودرو میشود. این وضعیت معمولاً به قطعاتی مرتبط است که باید ضربه اولیه موتور و گیربکس را جذب کنند؛ اما بهدلیل خرابی یا لقی، شوک را به بدنه منتقل میکنند.
در ادامه به بررسی تمامی عوامل مربوط به این مشکل پرداختهایم تا بتوانید بهسرعت ایراد خودرو خود را تشخیص بدهید.
خرابی دسته موتور یا دسته گیربکس
دسته موتور وظیفه دارد لرزش و ضربههای موتور را کنترل و از انتقال مستقیم آنها به شاسی جلوگیری کند. وقتی لاستیک داخلی این قطعه خشک، ترکخورده یا پاره شود، تکانه ناشی از خاموش شدن موتور به شاسی و گیربکس منتقل میشود و در نتیجه، لرزش و ضربه حاصل این اتفاق در خودرو احساس میشود.
در چنین وضعیتی، هنگام روشن کردن خودرو یک تکان لحظهای یا لرزش محسوس احساس میشود. این حالت با تکان خوردن خودرو هنگام درگیر شدن دنده متفاوت است؛ چون منبع لرزش در اینجا خود موتور است، نه گیربکس.
اگر دسته موتور خراب باشد معمولاً این علائم را مشاهده میکنید:
- لرزش بدنه هنگام استارت یا خاموش کردن خودرو
- ضربه یا تقه خشک هنگام قرار دادن دنده در R یا D
- تکان شدید یا جهیدن خودرو هنگام حرکت اولیه یا توقف ناگهانی
این خرابی در خودروهایی مثل پژو ۲ ۰ ۶ اتومات، النترا و سوناتا بسیار رایج است و در بیشتر موارد با تعویض دسته موتور، مشکل ضربه و لرزش کاملاً برطرف میشود.
خرابی فلایویل یا لق شدن فنرهای داخلی آن
فلایویل صفحهای دایرهای و فلزی است که بین موتور و گیربکس قرار دارد و وظیفه دارد انرژی چرخشی موتور را ذخیره کرده و انتقال گشتاور را یکنواخت کند. در گیربکسهای اتوماتیک، فلایویل در محل اتصال موتور و توربین قرار میگیرد و وزن بالا و مومنتوم زاویهای بسیار زیاد آن ضربههای ناگهانی موتور را جذب میکنند.
اگر این قطعه تاب بردارد یا لق شود، در لحظه روشن یا خاموش کردن خودرو تقـه خشک ایجاد میشود و لرزش در بدنه بیشتر احساس میشود. این مشکل در استارت سرد شدت بیشتری دارد و گاهی از زیر خودرو صدای فلزی شبیه تقه یا ضربه شنیده میشود.
نشانههای این مشکل معمولاً پیشاز آسیبهای بزرگتر ظاهر میشوند. اگر بهموقع بررسی نشود، میتواند به توربین و پوسته گیربکس آسیب بزند و هزینه تعمیر چند برابر شود.
خرابی یا درگیری ناقص توربین
توربین وظیفه انتقال گشتاور موتور به دندههای گیربکس را دارد. اگر پرههای توربین آسیب ببینند یا استاتور بهدرستی قفل نکند، انتقال نیرو با تأخیر انجام میشود و در لحظه قطع یا وصل شدن نیرو، ضربه خشک یا تکان ناگهانی ایجاد میشود.
در این وضعیت ممکن است دور موتور بالا برود اما خودرو دیر حرکت کند و هنگام خاموش کردن هم صدای ضربه یا لرزش احساس شود. این علائم معمولاً نشاندهنده خرابی توربین هستند و اگر نادیده گرفته شوند، به کلاچها، باندها و حتی پوسته داخلی گیربکس آسیب میزنند. در بسیاری از موارد نیز، راننده حس میکند گیربکس بهصورت ناگهانی درگیر میشود یا هنگام استارت ضربه مشخصی دارد.
ایراد در سیستم قفل دنده پارک (Parking Pawl)
سیستم Parking Pawl یک قفل مکانیکی داخل گیربکس است که وقتی دستهدنده روی حالت P قرار میگیرد، شفت خروجی را ثابت نگه میدارد. اگر این قفل بهطور کامل درگیر نشود یا لق شده باشد، در لحظه خاموش کردن خودرو تقـه خشک و لرزش زیر اتاق حس میشود.
این مشکل بیشتر وقتی دیده میشود که خودرو روی سطح شیبدار خاموش شود. خیلی از رانندگان فکر میکنند صدا از موتور است، اما در واقع قفل پارک داخل گیربکس با تأخیر یا ناقص درگیر میشود. بیتوجهی به این علامت، در طولانیمدت میتواند باعث آسیب دیدن دندانهها و شفت خروجی شود که هزینه سنگینی دارد.
فشار غیرعادی روغن در استارت سرد
وقتی خودرو پساز چند ساعت خاموشی روشن میشود، روغن گیربکس سرد و غلیظتر است. در این شرایط شیرهای برقی و پمپ روغن دیرتر وارد مدار میشوند و فشار روغن برای لحظاتی از حالت نرمال خارج میشود. اگر فشار در همین لحظه ناگهانی بالا برود، کلاچها بهصورت لحظهای قفل میکنند و نتیجه آن تقه خشک، لرزش محسوس و یک ضربه واضح هنگام روشن شدن خودرو است.
اغلب این مشکل بعد از گرم شدن خودرو کاملاً از بین میرود، چون روغن رقیقتر شده و فشار روغن به حالت عادی بازمیگردد. این نشانه معمولاً بیانگر یکی از این ایرادهاست:
- استفاده از روغن نامناسب یا بیکیفیت
- تأخیر در عملکرد پمپ روغن
- گیر کردن یا کند عمل کردن شیرهای برقی
در این وضعیت، راننده حس میکند خودرو در همان لحظه استارت، انگار وارد دنده شده یا گیربکس قفل کرده است؛ درحالیکه مشکل فقط از فشار روغن و درگیری ناگهانی کلاچها است.
آیا صدا تقه موتور مشکل خطرناک است؟
وقتی صدای تقه هنگام روشن یا خاموش شدن خودرو تکراری، محسوس یا همراه با لرزش باشد، مشکل باید بهصورت تخصصی و ریشهای بررسی شود. در این شرایط، ادامه رانندگی میتواند به قطعات اصلی منتقلکننده نیرو آسیب وارد کند. موارد زیر شرایطی هستند که این مشکل میتواند خطرناک و جدی باشد و نیاز به بررسی دارد:
- اگر صدا خفیف و پراکنده باشد معمولاً بهدلیل ضعف یا پارگی دسته موتور است. این مشکل در ظاهر ساده است؛ اما اگر این قطعه بهموقع تعویض نشود، ضربههای موتور مستقیماً به شاسی و گیربکس منتقل میشود و هزینه تعمیر چندبرابر میشود.
- اگر ضربه خشک، فلزی و تکرارشونده باشد معمولاً نشاندهنده خرابی فلایویل یا توربین است. این حالت بهخصوص در استارت سرد واضحتر است و در صورت بیتوجهی باعث درگیری نامتوازن موتور و گیربکس و آسیب به مجموعه انتقال نیرو میشود.
- اگر ضربه در هر بار روشن و خاموش شدن شدیدتر شود یا همراه با صدای تق زیر پا احساس شود، احتمال آسیبدیدگی پوسته میانی گیربکس بسیار بالاست. این یکی از پرهزینهترین تعمیرات گیربکس اتوماتیک است و معمولاً فقط با باز شدن کامل گیربکس قابل برطرف شدن است.
روشهای تشخیص ایراد در تعمیرگاه
در مرحله عیبیابی، تمرکز اصلی روی تشخیص منشأ لرزش و ضربه گیربکس در استارت است. بههمین دلیل، روند بررسی با ارزیابی لرزش موتور در گیربکس اتوماتیک در حالتهای مختلف شروع میشود و سپس با ابزارهای تخصصی ادامه پیدا میکند. کارشناسان ما برای ثبت دقیق این موارد، از تستهای زیر استفاده میکنند:
- تست لرزش بدنه در حالت D و N: اگر لرزش در D محسوستر باشد، فشار روغن هیدرولیک و درگیری اولیه توربین بررسی میشود.
- دیاگ فشار هیدرولیک هنگام استارت: در این مرحله، افت لحظهای فشار و زمان پر شدن مدار روغن بررسی میشود تا مشکل پمپ یا سوپاپها شناسایی شود.
- گوشی صوتی برای شنیدن صدای فلایویل و توربین: بدون باز کردن کامل گیربکس و تنها با گوشی صوتی، صدای لقی فلایویل، خرابی توربین یا نویز یاتاقان تشخیص داده میشود.
- تست ارتعاش و تحلیل نویز: اگر ضربه همراه با صدای فلزی گیربکس باشد، دیاگ ارتعاش برای تشخیص دقیق محل ضربه استفاده میشود.
- بررسی سلامت دسته موتور و پایه گیربکس: درصورت ضعف این قطعات، ضربه موتور مستقیماً به اتاق منتقل میشود و شبیه خرابی گیربکس احساس میشود.
راهکارها و روشهای تعمیر تقه و لرزش هنگام روشن و خاموش کردن خودرو
برای رفع این مشکل، مرحله تعمیر با حذف عامل اصلی ضربه و لرزش انجام میشود و هر بخش نیاز به تست و تأیید فنی دارد. مراحل زیر در صورت صلاحدید متخصصان ما در مجموعه گیربکس برتر روی خودرو انجام میشود تا مشکل بهطور کامل برطرف شود:
- تعویض دسته موتور یا دسته گیربکس فرسوده: وقتی دسته موتور ای دسته گیربکس خراب میشود تکانه موتور و گیربکس هنگام روشن و خاموش شدن خودرو به شاسی و بدنه وارد میشود که با تعویض این قطعات، لرزش و صدای تقه کاملاً برطرف میشود.
- بررسی و تعویض فلایویل: در صورت مشاهده لقی یا ترک، فلایویل تعویض یا تابگیری میشود تا ضربه اولیه هنگام استارت از بین برود.
- سرویس و تست توربین: عملکرد توربین و استاتور بررسی میشود و درصورت خرابی، مبدل گشتاور تعمیر یا تعویض میشود.
- تنظیم یا تعمیر قفل پارک: اگر دنده P درگیر نشود یا لق باشد، هنگام روشن و خاموش شدن خودرو یک ضربه تقه مانند به گیربکس منتقل میشود که با تنظیم و یا تعمیر این قطعه مشکل بهکلی حل میشود.
- استفاده از روغن با ویسکوزیته مناسب در فصل سرد: در صورت استفاده از روغن مناسب، پر شدن مدار هیدرولیک سریعتر انجام میشود و ضربه اولیه کاهش پیدا میکند.
هزینه رفع صدای تقه هنگام روشن یا خاموش شدن خودرو چقدر است؟
برآورد هزینه رفع این مشکل با توجه به نوع خرابی، میزان دسترسی به قطعه و مدل خودرو متفاوت است؛ اما معمولاً بیشترین هزینه مربوط به قطعاتی است که نیاز به باز شدن گیربکس دارند. برای مقایسه بهتر، در جدول زیر رایجترین علتها، حدود هزینه و توضیح فنی مربوط به هر مورد را آوردهایم.
| نوع ایراد | حدود هزینه | توضیح |
| خرابی دسته موتور یا گیربکس | پایین | فرسودگی این قطعات مشکل رایجی است و بدون باز کردن گیربکس تعویض میشوند. |
| فلایویل یا توربین | متوسط به بالا | نیاز به باز کردن گیربکس و تست دقیق قطعات دارد. |
| سیستم قفل پارک | متوسط | برای حذف ضربه، تنظیم دقیق مکانیزم پارک ضروری است. |
هزینه دقیق رفع صدای تقه هنگام روشن یا خاموش شدن خودرو بسته به نوع خودرو، قیمت قطعات اصلی و دسترسی به قطعه آسیب دیده در گیربکس متغیر است.
برای اطلاع دقیق از هزینه تعمیر این مشکل میتوانید همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید و پساز رزرو نوبت، از خدمات دیاگ و عیبیابی اولیه رایگان بهرهمند شوید تا متخصصان ما در مجموعه گیربکس برتر برآورد دقیقی از هزینه تعمیر در اختیار شما قرار بدهند.
معرفی خدمات تعمیرگاه گیربکس برتر
برای جلوگیری از تکرار ضربه و آسیب به قطعات اصلی، در مجموعه گیربکس برتر خدمات تخصصی با ابزارهای تشخیصی دقیق انجام میشود. در ادامه، مهمترین سرویسهایی که برای رفع ضربه و لرزش در این مجموعه ارائه میشود را برایتان آوردهایم:
- تست تخصصی توربین و فلایویل
- بررسی و تعویض دسته موتور با نمونه اصلی
- عیبیابی سیستم قفل پارک و سلکتور
- تست لرزش و صدای گیربکس با ابزار صوتی تخصصی
- گارانتی کامل پساز تعمیر + مشاوره رایگان
برای رزرو وقت مراجعه همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید و مشکل گیربکس خودرو خود را در سریعترین زمان ممکن رفع کنید. تمامی خدمات ما در مجموعه گیربکس برتر با گارانتی طولانی مدت انجام میشود تا خیالتان از بابت هزینهای میکنید راحت باشد.
سخن پایانی
اگر در زمان روشن یا خاموش کردن خودرو ضربه، لرزش یا صدای خشک برخورد قطعات فلزی را احساس میکنید، احتمال خرابی در فلایویل، توربین یا دسته موتور وجود دارد. این ایراد در صورت بیتوجهی، به قطعات اصلی گیربکس آسیب میزند و هزینه تعمیر چند برابر میشود. برای بررسی تخصصی و جلوگیری از خرابیهای سنگینتر، با تعمیرگاه گیربکس اتوماتیک برتر تماس بگیرید تا عیبیابی و رفع مشکل با ابزارهای تخصصی و گارانتی انجام شود.
